<p><strong>I. MỞ BÀI</strong></p><p>“Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa có.” Quan niệm ấy của Nam Cao không chỉ là một tuyên ngôn về nghệ thuật mà còn phần nào hé mở đặc trưng của sáng tạo văn chương: nhà văn chân chính luôn tìm thấy cái riêng trong những vấn đề tưởng như quen thuộc của đời sống. Cùng viết về người nông dân nghèo trước Cách mạng tháng Tám, Nam Cao không lặp lại một khuôn mẫu có sẵn mà đi sâu khám phá những bi kịch tinh thần và vẻ đẹp nhân tính bị khuất lấp trong họ. Nếu <i>Chí Phèo</i> là câu chuyện đau đớn về một con người bị xã hội cướp mất cả hình hài lẫn quyền được làm người, thì <i>Lão Hạc</i> lại là bi kịch của một người cha nghèo khổ cố giữ lấy mảnh vườn, tình phụ tử và lòng tự trọng trong bước đường cùng. Đặt hai tác phẩm cạnh nhau, người đọc không chỉ nhận ra sự gặp gỡ trong cảm hứng hiện thực và tư tưởng nhân đạo mà còn thấy rõ tài năng của Nam Cao trong việc tạo nên những hình tượng, những con đường bi kịch và những ám ảnh nghệ thuật riêng biệt.</p><p><strong>II. THÂN BÀI</strong></p><p><strong>1. Điểm tương đồng</strong></p><p>- Đề tài: Đều viết về người nông dân nghèo khổ, bế tắc trong xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.</p><p>- Giá trị hiện thực: Phản ánh chân thực cuộc sống tăm tối, sự áp bức bóc lột của cường hào ác bá và gánh nặng cơm áo gạo tiền đẩy người nông dân vào bước đường cùng.</p><p>- Giá trị nhân đạo: Nam Cao đều thể hiện tình yêu thương, sự trân trọng phẩm chất tốt đẹp (bản tính lương thiện) và xót xa cho bi kịch bị tước đoạt quyền làm người của họ.</p><p><strong>2. Điểm khác biệt</strong></p><p>- Hoàn cảnh và Bi kịch (cách xây dựng nhân vật không lặp lại):</p><p>+ Chí Phèo: Bi kịch tha hóa (cả nhân hình lẫn nhân tính). Từ một cố nông hiền lành, Chí bị nhà tù thực dân và cường hào (Bá Kiến) đẩy vào con đường lưu manh hóa, trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại.</p><p>+ Lão Hạc: Bi kịch bế tắc và bảo toàn nhân phẩm. Lão là một lão nông nghèo, cô đơn. Vì muốn giữ lại mảnh vườn cho đứa con trai đi đồn điền cao su, lão phải bán cậu Vàng và chọn cái chết dữ dội để bảo toàn nhân cách.</p><p>- Con đường giải quyết bi kịch (đặt nhân vật vào tình huống truyện cách xây dựng chi tiết, tình huống):</p><p>+ Chí Phèo: Thức tỉnh nhờ tình yêu của Thị Nở, khao khát làm người lương thiện nhưng bị cự tuyệt. Chí chọn cách trả thù (giết Bá Kiến) và tự sát để tìm lại quyền làm người.</p><p>+ Lão Hạc: Chọn cái chết đau đớn, tự nguyện làm vật hi sinh để giữ trọn tình phụ tử và lòng tự trọng trong sạch.</p><p>- Thông điệp:</p><p>+ Chí Phèo: Là bản cáo trạng đanh thép tố cáo xã hội thực dân phong kiến tàn bạo đã hủy hoại cả thể xác lẫn tâm hồn người nông dân.</p><p>+ Lão Hạc: Là bài ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, lòng tự trọng và sức sống tiềm tàng của phẩm giá con người ngay trong hoàn cảnh khốn cùng nhất.</p><p><strong>3. Đánh giá về nghệ thuật</strong></p><p>- Xây dựng tình huống truyện: Độc đáo, bất ngờ. Chí Phèo mở đầu bằng cảnh Chí say rượu chửi đổng; Lão Hạc với chuỗi diễn biến tâm lý phức tạp trước và sau khi bán chó.</p><p>- Miêu tả tâm lý nhân vật: Tài tình, bậc thầy. Khai thác sâu sắc dòng ý thức, những giằng xé nội tâm đau đớn của nhân vật.</p><p>- Ngôn ngữ: Đậm chất triết lý, giản dị, gần gũi với đời sống, giọng văn khi thì mỉa mai, cay độc (Chí Phèo), khi lại trầm buồn, xót xa và triết lý (Lão Hạc).</p><p><strong>4, Lý giải</strong></p><p><strong>a. Vì sao có sự tương đồng?</strong></p><ul><li>Cùng một hiện thực xã hội.</li></ul><p>- Cả hai đều ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. </p><p>- Người nông dân phải chịu đói nghèo, áp bức và bất công. </p><p>Thứ hai, cùng một cảm hứng sáng tác của Nam Cao.</p><p>- Nam Cao luôn quan tâm đến những con người nhỏ bé, khốn cùng. </p><p>- Ông không nhìn họ từ bên ngoài mà đi sâu vào thế giới nội tâm. </p><p>Thứ ba, cùng một tư tưởng nhân đạo.</p><p>Nam Cao viết về cái khổ không phải để người đọc chỉ thấy con người đáng thương, mà để người đọc nhận ra họ đáng được yêu thương và tôn trọng như thế nào</p><p><strong>b. Vì sao có sự khác biệt?</strong></p><p><strong>Trước hết, do mỗi nhân vật có một hoàn cảnh và số phận riêng.</strong></p><p>- Chí Phèo bị đẩy vào quá trình tha hóa → trung tâm là bi kịch nhân tính. </p><p>- Lão Hạc nghèo đói nhưng cố giữ phẩm giá → trung tâm là bi kịch sinh tồn và nhân phẩm.</p><p>Thứ 2, do cách nhìn và dụng công nghệ thuật của Nam Cao.</p><p>-Với Chí Phèo, Nam Cao muốn khám phá: Điều gì xảy ra khi một xã hội tước đoạt quyền làm người của một con người?</p><p>- Với Lão Hạc, ông đặt ra câu hỏi:Trong hoàn cảnh khốn cùng, con người có thể giữ lại được điều gì cho mình?</p><p>Cuối cùng, sự khác biệt còn đến từ quy luật của sáng tạo nghệ thuật.</p><p>Cùng viết về một mảnh đất hiện thực nhưng mỗi tác phẩm phải tìm được một con đường riêng để đi vào đời sống. Chính cái chung tạo nên sự đồng điệu, còn cái riêng làm nên giá trị của người nghệ sĩ.</p><p><strong>III. Kết bài:</strong></p><p>- Khẳng định lại vấn đề: Dù có sự khác biệt về hình tượng và bi kịch, cả hai tác phẩm đều là minh chứng cho sự thành công của Nam Cao trong việc khám phá chiều sâu tâm hồn người nông dân.</p><p>- Ý nghĩa thời đại: Khẳng định giá trị nhân văn bền vững của tác phẩm, qua đó thể hiện tấm lòng nhân đạo cao cả của Nam Cao và để lại dư âm sâu sắc trong lòng độc giả mọi thời đại.</p><p> </p>
Lecture Type
Bài tập về nhà
code
VĂN 12
Created by
e1887144-afcb-416c-a6aa-c48acdb0e11e