Chuyên đề 1. Văn bản 3

Submitted by api on Sat, 08/15/2026 - 21:32

VĂN BẢN 3SƠN TINH, THUỶ TINHHùng Vương thứ mười tám có một người con gái là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương Mị Nương rất mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn. Một người ở vùng núi Tản Viên có tài lạ: vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi. Người ta gọi chàng là Sơn Tinh. Một người ở miền biển, tài năng cũng không kém: gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về. Người ta gọi chàng là Thủy Tinh.Một người là chúa miền non cao, một người là chúa vùng nước thẳm, cả hai đều xứng đáng làm rể Vua Hùng. Vua Hùng băn khoăn, không biết nhận lời ai, từ chối ai, bèn cho vời các Lạc hầu vào bàn bạc. Xong, vua phán:– Hai người đều vừa ý ta, nhưng ta chỉ có một người con gái, biết gả cho người nào? Thôi thì ngày mai, ai đem sính lễ đến trước, ta sẽ cho cưới con ta.Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: “Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi”.Hôm sau, mới tờ mờ sáng, Sơn Tinh đã đem đầy đủ lễ vật đến rước Mị Nương về núi.Thủy Tinh đến sau, không lấy được vợ, đùng đùng nổi giận, đem quân đuổi theo, đòi cướp Mị Nương. Thần hô mưa, gọi gió, làm thành dông bão rung chuyển cả đất trời, dâng nước sông lên cuồn cuộn đánh Sơn Tinh. Nước ngập ruộng đồng, nước tràn nhà cửa, nước dâng lên lưng đồi, sườn núi, thành Phong Châu như nổi lênh bềnh trên một biển nước.Sơn Tinh không hề nao núng. Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi, dựng thành lũy đất, ngăn chặn dòng nước lũ. Nước sông dâng bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu. Hai bên đánh nhau ròng rã mấy tháng trời, cuối cùng Sơn Tinh vẫn vững vàng mà sức Thủy Tinh đã kiệt. Thần Nước đành rút quân.Từ đó, oán nặng, thù sâu, hằng năm Thủy Tinh làm mưa gió, bão lụt dâng nước đánh Sơn Tinh. Nhưng năm nào cũng vậy, vị Thần Nước đánh mãi mệt, chán chê vẫn không thắng nổi Thần Núi đành rút quân về.(Theo Huỳnh Lý, Văn 6, tập một, NXB Giáo dục, 1994, tr. 7 – 9)<h2>1. Nội dung:</h2><h3>a. Khát vọng xây dựng cộng đồng thông qua hành động kén rể của vua Hùng.</h3><ul><li>Mô típ kén rể là một mô típ quen thuộc trong truyện dân gian: người cha lựa chọn người xứng đáng để cưới con gái mình. Trong truyện, Vua Hùng muốn tìm cho Mị Nương một người chồng thật xứng đáng, không chỉ có tài năng mà còn phải có khả năng gánh vác những trách nhiệm lớn lao.</li><li>Vua Hùng rất yêu thương Mị Nương, muốn con gái có một cuộc sống tốt đẹp. Tuy nhiên, việc kén rể của vua không chỉ xuất phát từ tình cảm của một người cha mà còn thể hiện sự lo lắng cho tương lai của cộng đồng. Người được chọn làm phò mã sẽ trở thành người có vị trí quan trọng, có khả năng bảo vệ và xây dựng cuộc sống của cộng đồng.</li></ul>→ Qua hành động kén rể, Vua Hùng thể hiện mong muốn lựa chọn người tài giỏi, có năng lực để gánh vác trách nhiệm với cộng đồng.<h3>b. Hai chàng trai đến cầu hôn đều tài ba phi thường.</h3><ul><li>Thủy Tinh là chúa vùng nước thẳm, có tài năng phi thường:<ul><li>“Gọi gió, gió đến”.</li><li>“Hô mưa, mưa về”.</li></ul></li></ul>→ Thủy Tinh có khả năng điều khiển mưa gió, nước, thể hiện sức mạnh to lớn của thiên nhiên.<ul><li>Sơn Tinh là chúa vùng non cao, cũng có sức mạnh kì diệu:<ul><li>“Vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi”.</li><li>“Vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi”.</li></ul></li></ul>→ Sơn Tinh có khả năng tạo dựng, di chuyển núi đồi, thể hiện sức mạnh của đất đai và thiên nhiên.→ Cả hai đều là những nhân vật có tài năng phi thường, xứng đáng làm rể Vua Hùng.<ul><li>Tuy nhiên, Vua Hùng chỉ có một người con gái nên không thể gả Mị Nương cho cả hai. Vì vậy, vua đưa ra yêu cầu:</li></ul>“Ai đem sính lễ đến trước, ta sẽ cho cưới con ta.”<ul><li>Các lễ vật gồm: một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao.</li></ul>→ Những lễ vật này mang màu sắc kì ảo, đồng thời gợi đến những sản vật quen thuộc trong đời sống của cư dân Việt cổ.<ul><li>Sơn Tinh đem đầy đủ sính lễ đến trước nên được Vua Hùng gả Mị Nương cho và đưa nàng về núi.</li></ul>→ Việc Sơn Tinh chiến thắng trong cuộc kén rể cho thấy người có khả năng bảo vệ cuộc sống, chống lại thiên tai được nhân dân đề cao và lựa chọn.<h3>c. Cuộc chiến giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh phản ánh công cuộc chinh phục thiên nhiên của nhân dân.</h3><ul><li>Thủy Tinh đến sau, không lấy được Mị Nương nên “đùng đùng nổi giận”, đem quân đuổi theo và quyết giành lại nàng.</li></ul>→ Sự tức giận của Thủy Tinh là nguyên nhân dẫn đến cuộc giao tranh dữ dội giữa Thần Nước và Thần Núi.<ul><li>Thủy Tinh sử dụng sức mạnh của nước:<ul><li>“Hô mưa, gọi gió”.</li><li>Làm “dông bão rung chuyển cả đất trời”.</li><li>Dâng nước sông lên cuồn cuộn.</li><li>Nước ngập ruộng đồng, nhà cửa, lưng đồi, sườn núi.</li></ul></li></ul>→ Hình ảnh Thủy Tinh dâng nước chính là cách nhân dân xưa thần kì hóa hiện tượng mưa bão, lũ lụt thường xảy ra trong đời sống.<ul><li>Trước sức mạnh của Thủy Tinh, Sơn Tinh không hề nao núng:<ul><li>Bốc từng quả đồi.</li><li>Dời từng dãy núi.</li><li>Dựng thành lũy đất để ngăn nước.</li><li>Nước dâng bao nhiêu thì núi lại cao lên bấy nhiêu.</li></ul></li></ul>→ Sơn Tinh đại diện cho con người và sức mạnh của đất đai, luôn tìm cách chống lại thiên tai để bảo vệ cuộc sống.<ul><li>Cuộc chiến diễn ra ròng rã mấy tháng trời, cuối cùng Thủy Tinh kiệt sức và phải rút quân.</li></ul>→ Chiến thắng của Sơn Tinh thể hiện khát vọng chiến thắng thiên nhiên, chế ngự thiên tai và bảo vệ cuộc sống của nhân dân.<ul><li>Hằng năm, Thủy Tinh vẫn làm mưa gió, bão lụt dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng cuối cùng vẫn thất bại.</li></ul>→ Chi tiết này giải thích hiện tượng hằng năm thường xảy ra mưa bão, lũ lụt, đặc biệt là vào mùa mưa.→ Đồng thời, hình tượng Sơn Tinh chiến thắng Thủy Tinh thể hiện niềm tin của nhân dân rằng con người có thể từng bước vượt qua thiên tai bằng sức mạnh, sự bền bỉ và trí tuệ của mình.<ul><li>Cuộc chiến giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh có thể hiểu là cuộc giao tranh giữa:<ul><li>Đất và nước.</li><li>Con người và thiên nhiên.</li><li>Một bên bảo vệ cuộc sống – một bên gây ra thiên tai, phá hoại cuộc sống.</li></ul></li></ul>→ Qua đó phản ánh công cuộc lâu dài của cha ông trong việc khai phá đất đai, chống lũ lụt, bảo vệ mùa màng, nhà cửa và cuộc sống của cộng đồng.→ Cuộc chiến không chỉ thể hiện sức mạnh của một cá nhân mà còn thể hiện ý chí, sự kiên trì, trí tuệ và sức mạnh tập thể của con người trong quá trình chinh phục thiên nhiên.<h2>2. Nghệ thuật</h2><h3>+ Các yếu tố kì ảo trong truyện tương đối phong phú khiến cho truyện trở nên li kì, hấp dẫn, thể hiện đặc điểm văn hóa của cư dân Việt cổ (chi tiết lễ vật thách cưới của vua Hùng,...)</h3><ul><li>Truyện sử dụng nhiều chi tiết kì ảo, không có thật trong đời sống:<ul><li>Sơn Tinh có thể “vẫy tay” làm mọc lên núi đồi.</li><li>Thủy Tinh có thể “gọi gió, hô mưa”.</li><li>Sơn Tinh có thể bốc đồi, dời núi, dựng thành lũy.</li><li>Nước dâng bao nhiêu thì núi lại cao lên bấy nhiêu.</li></ul></li></ul>→ Những chi tiết này làm cho cuộc chiến giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh trở nên gay cấn, hấp dẫn, đồng thời làm nổi bật sức mạnh phi thường của hai nhân vật.<ul><li>Chi tiết lễ vật thách cưới cũng mang màu sắc kì ảo:<ul><li>Voi chín ngà.</li><li>Gà chín cựa.</li><li>Ngựa chín hồng mao.</li><li>Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng.</li></ul></li></ul>→ Những lễ vật này vừa tạo sự hấp dẫn cho câu chuyện, vừa gắn với đời sống, phong tục và văn hóa của cư dân Việt cổ, đặc biệt là nền văn hóa nông nghiệp.<h3>+ Trí tưởng tượng lãng mạn, bay bổng của nhân dân khi biến công cuộc chống chọi với lũ lụt, thiên tai của con người trở thành cuộc chiến kì vĩ giữa hai vị thần để tranh giành người yêu.</h3><ul><li>Trong thực tế, mưa bão, lũ lụt là những hiện tượng tự nhiên gây nhiều khó khăn cho cuộc sống con người.</li><li>Nhưng nhân dân xưa đã dùng trí tưởng tượng để giải thích hiện tượng ấy bằng một câu chuyện hấp dẫn:</li></ul>→ Thủy Tinh đại diện cho nước, mưa, bão, lũ lụt.→ Sơn Tinh đại diện cho núi, đất đai và sức mạnh của con người trong việc chống lại thiên tai.<ul><li>Cuộc chiến giữa hai vị thần vì Mị Nương thực chất là cách nhân dân hình tượng hóa cuộc đấu tranh lâu dài giữa con người với thiên nhiên.</li></ul>→ Qua câu chuyện, nhân dân vừa giải thích hiện tượng mưa lũ hằng năm, vừa thể hiện khát vọng chế ngự thiên nhiên, bảo vệ cuộc sống và niềm tin vào sức mạnh của con người.<h3>→ Chốt ý:</h3>Sơn Tinh, Thủy Tinh không chỉ là câu chuyện giải thích hiện tượng mưa lũ mà còn thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên, bảo vệ cuộc sống và sức mạnh bền bỉ của con người Việt Nam trước thiên tai.

Lecture Type

Bài học

code

VAN061102

Created by

49bfbb4e-3d3a-4850-968e-cab6eb754e13