Chuyên đề 1. Truyền thuyết

Submitted by api on Sun, 08/09/2026 - 12:09

CHUYÊN ĐỀ 1TRUYỀN THUYẾTI. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM1. Khái niệm- Là một thể loại tự sự dân gian kể về các nhân vật và sự kiện lịch sử, danh nhân văn hoá hay nhân vật được thờ phụng thông qua sự hư cấu nghệ thuật thần kì+ dân gian: ngày xưa, truyền miệng, không có tác giả cụ thể+ tự sự: kể về con người, sự kiện, hành động của nhân vật+ hư cấu: không có thật   2. Đặc điểm+ Yếu tố tưởng tượng kỳ ảo đan xen với yếu tố lịch sử. - tưởng tượng kỳ ảo: không có thật- yếu tố lịch sử: thời đã trải qua lâu+ Hình tượng nhân vật trong truyền thuyết thường được xây dựng bằng thủ pháp kì vĩ, phóng đại.  + Truyền thuyết thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử được kể.  II. VĂN BẢN VĂN HỌCVĂN BẢN 1: CON RỒNG CHÁU TIÊNNgày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây giờ là Bắc Bộ nước ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long nữ, tên là Lạc Long Quân. Thần mình rồng, thường ở dưới nước, thỉnh thoảng lên sống trên cạn, sức khỏe vô địch, có nhiều phép lạ.  Thần giúp nhân dân diệt trừ Ngư tinh, Hồ tinh, Mộc tinh là những loài yêu quái bấy lâu làm hại dân lành. Thần dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi và cách ăn ở. Xong việc, thần thường về thủy cung với mẹ, khi có việc cần, thần mới hiện lên.  Bấy giờ, ở vùng núi cao phương Bắc, có nàng Âu Cơ thuộc dòng họ Thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần, nghe tiếng vùng đất Lạc có nhiều hoa thơm cỏ lạ, bèn tìm đến thăm. Âu Cơ và Lạc Long Quân gặp nhau, đem lòng yêu thương, rồi trở thành vợ chồng, cùng nhau chung sống trên cạn ở điện Long Tráng.  Ít lâu sau, Âu Cơ có mang, đến kỳ sinh nở, chuyện thật lạ, nàng sinh ra một cái bọc trăm trứng nở ra một trăm con trai, con nào con ấy hồng hào, đẹp đẽ lạ thường. Đàn con không cần bú mớm mà tự lớn lên như thổi, mặt mũi khôi ngô, khỏe mạnh như thần.  Thế rồi một hôm, Lạc Long Quân vốn quen ở nước, cảm thấy mình không thể sống mãi trên cạn được, đành từ biệt Âu Cơ và đàn con để trở về thủy cung với mẹ. Âu Cơ ở lại một mình nuôi đàn con, tháng ngày chờ mong, buồn tủi. Cuối cùng nàng gọi chồng lên và than thở.  – Sao chàng bỏ thiếp mà đi, không cùng thiếp nuôi đàn con nhỏ?  Lạc Long Quân nói:  – Ta vốn nòi rồng ở miền nước thẳm, nàng là dòng tiên ở chốn non cao. Kẻ ở cạn, người ở nước, tính tình tập quán khác nhau, khó mà ăn ở cùng nhau một nơi lâu dài được. Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương. Kẻ miền núi, người miền biển, khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹn.Âu Cơ và trăm con nghe theo, rồi cùng nhau chia tay nhau lên đường.  Người con trưởng được tôn lên làm vua, lấy hiệu là Hùng Vương, đóng đô ở đất Phong Châu, đặt tên nước là Văn Lang. Triều đình có tướng văn, tướng võ, con trai vua gọi là quan lang, con gái vua gọi là mị nương, khi cha chết thì được truyền ngôi cho con trưởng, mười mấy đời truyền nối ngôi vua đều lấy danh hiệu Hùng Vương, không hề thay đổi.  Cũng bởi sự tích này mà về sau, người Việt Nam ta con cháu vua Hùng, thường nhắc đến nguồn gốc của mình là con Rồng, cháu Tiên. 1. Nội dung<h2>a. Giải thích nguồn gốc cao quý của dân tộc Việt Nam</h2><h3>* Nguồn gốc con Rồng cháu Tiên</h3><ul><li>Lạc Long Quân là một vị thần thuộc nòi Rồng, sống chủ yếu ở dưới nước.</li><li>Âu Cơ là người thuộc dòng họ Thần Nông, sống ở vùng núi cao, thuộc dòng Tiên.</li></ul>→ Vì vậy, người Việt được gọi là “con Rồng, cháu Tiên”. * Phẩm chất phi thườngKhông chỉ có nguồn gốc cao quý, Lạc Long Quân và Âu Cơ còn được xây dựng với những phẩm chất, năng lực phi thường.<h4>Lạc Long Quân</h4>Chi tiết trong văn bản:<ul><li>“mình rồng”</li><li>“sức khỏe vô địch”</li><li>“có nhiều phép lạ”</li><li>giúp nhân dân diệt trừ Ngư tinh, Hồ tinh, Mộc tinh</li><li>dạy dân trồng trọt, chăn nuôi và cách ăn ở.</li></ul>→ Qua đó, Lạc Long Quân hiện lên là một vị thần tài giỏi, khỏe mạnh, có sức mạnh phi thường và luôn giúp đỡ nhân dân. Âu CơChi tiết:<ul><li>thuộc “dòng họ Thần Nông”</li><li>“xinh đẹp tuyệt trần”</li><li>sinh ra một bọc trăm trứng</li><li>100 người con đều “hồng hào, đẹp đẽ”, “khôi ngô, khỏe mạnh như thần”.</li></ul>→ Âu Cơ cũng là nhân vật có nguồn gốc thần tiên và vẻ đẹp phi thường. b. Thể hiện ý thức về cội nguồn chung đẹp đẽ, cao quý; ca ngợi sự thống nhất, hòa hợp cộng đồng; giải thích sự ra đời nhà nước Văn Lang.<h3>* Chi tiết bọc trăm trứng:</h3>“Âu Cơ sinh bọc trăm trứng, nở ra trăm người con hồng hào, đẹp đẽ.”Chi tiết này không phải sự việc có thật mà là một chi tiết tưởng tượng, kì ảo.Nhưng tại sao nhân dân lại tưởng tượng như vậy?→ Vì muốn giải thích rằng:100 người con đều sinh ra từ cùng một bọc trứng → đều là anh em → đều có chung cha mẹ → đều có chung nguồn gốc. * Chi tiết phân chia con:Lạc Long Quân nói:“Ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi…” Lạc Long Quân thuộc nòi Rồng, quen sống ở miền nước; Âu Cơ thuộc dòng Tiên, quen sống ở miền núi.→ Hai người có sự khác biệt về môi trường sống và tập quán nên không thể sống mãi cùng nhau ở một nơi.Vì vậy:<ul><li>50 người con theo cha xuống biển</li><li>50 người con theo mẹ lên núi</li></ul>Nhưng điều quan trọng là:Dù chia thành hai nhóm và sống ở những vùng đất khác nhau, họ vẫn là anh em và phải giúp đỡ lẫn nhau. * Phản ánh công cuộc khai phá, mở rộng địa bàn sinh sống của cha ông, người Việt ở đâu cũng là anh em một nhà.Chi tiết 50 người con lên núi, 50 người con xuống biển còn có thể được hiểu theo một ý nghĩa khác.Ngày xưa, người Việt cổ sinh sống và dần khai phá nhiều vùng đất khác nhau: 2. Nghệ thuật<h3>Nhân vật trong truyện là thần và bán thần, được xây dựng bằng các chi tiết kì ảo, phóng đại, lí tưởng hóa.+ Tăng sức hấp dẫn của truyện.</h3>Các chi tiết kì ảo khiến câu chuyện trở nên:<ul><li>thú vị</li><li>lôi cuốn</li><li>giàu trí tưởng tượng.</li></ul>Ví dụ:“Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng.”

Lecture Type

Bài học

code

VAN061102

Created by

49bfbb4e-3d3a-4850-968e-cab6eb754e13